Pęknięty ekran smartfona, tablet, który przestał się ładować, albo pralka w akademiku odmawiająca posłuszeństwa — przez lata w takiej sytuacji częściej kupowało się nowy sprzęt, niż naprawiało stary. Od 31 lipca 2026 r. w Unii Europejskiej obowiązują przepisy, które mają to odwrócić. Dowiesz się, kiedy producent musi naprawić urządzenie, ile zyskujesz, wybierając naprawę zamiast wymiany, i jak porównać oferty serwisów — a na końcu sprawdzisz, czy w razie awarii wiesz, co Ci przysługuje.
Komisja Europejska przyznaje wprost, że przez wiele lat bardziej opłacało się wyrzucić zepsuty lub wadliwy produkt i kupić nowy, niż oddać go do naprawy. Efektem były ogromne ilości odpadów i niepotrzebne zużycie surowców. Odpowiedzią jest dyrektywa (UE) 2024/1799 o wspólnych zasadach wspierania naprawy towarów, przyjęta 13 czerwca 2024 r. Państwa członkowskie musiały przenieść ją do swojego prawa i stosować od 31 lipca 2026 r.
Według Komisji celem jest stworzenie systemu, który premiuje naprawę zamiast kupowania nowego produktu. Zasady obejmują sprzęt domowy i elektronikę, w tym pralki, odkurzacze, telefony komórkowe i tablety. Komisja szacuje, że przyniosą one 4,8 mld euro wzrostu i inwestycji w UE.
Najważniejsza nowość to obowiązek naprawy po stronie producenta. Dotyczy on produktów, dla których unijne prawo ustala wymogi naprawialności i które wymieniono w załączniku II do dyrektywy. W pytaniach i odpowiedziach Komisji z 30 lipca 2024 r. lista obejmuje: pralki, pralko-suszarki, lodówki, zmywarki, telewizory, odkurzacze, suszarki bębnowe, sprzęt spawalniczy, smartfony, tablety, telefony bezprzewodowe, serwery i urządzenia do przechowywania danych oraz towary z bateriami do lekkich środków transportu, czyli np. rowery i hulajnogi elektryczne. Od 31 lipca 2026 r. dopisano do niej miejscowe ogrzewacze pomieszczeń. Laptopów na tej liście nie ma, ale Komisja zapowiada, że będzie ją uzupełniać, gdy dla kolejnych kategorii sprzętu powstaną wymogi naprawialności.
Producent sprzętu z listy nie może po prostu odesłać klienta z kwitkiem. Komisja wymienia kilka konkretnych obowiązków:
Obowiązek trwa od 5 do 10 lat, zależnie od produktu i części, czyli tak długo, jak producent musi zapewniać części zamienne. Producent nie może też uznać naprawy za niemożliwą tylko dlatego, że urządzenie było wcześniej naprawiane przez innego serwisanta, ani wyłącznie z powodów ekonomicznych. Zasady obowiązują również firmy spoza UE, a w ich imieniu obowiązek realizuje upoważniony przedstawiciel, importer lub, wyjątkowo, sprzedawca.
Dla studentów szczególnie ważna jest jedna sytuacja opisana przez Komisję. Jeśli bezpłatna naprawa w ramach gwarancji prawnej nie wchodzi w grę, bo uszkodzenie spowodował sam użytkownik, konsument może zwrócić się do producenta o naprawę na podstawie nowej dyrektywy. Dotyczy to produktów z załącznika II. Taka naprawa nie musi być darmowa, ale cena ma być rozsądna. Prawo to przysługuje osobom kupującym sprzęt na własny, nieprofesjonalny użytek, a nie firmom.
Drugi mechanizm działa w ramach gwarancji prawnej, czyli odpowiedzialności sprzedawcy za wady. Dyrektywa zmieniła unijne przepisy o sprzedaży towarów: kto przy wadzie wybierze naprawę zamiast wymiany, dostaje dodatkowy rok ochrony. Dotyczy to towarów kupionych od 31 lipca 2026 r. Przedłużenie obejmuje cały produkt, ale przysługuje tylko raz, nawet przy kilku naprawach. Sprzedawca musi poinformować klienta o wyborze między naprawą a wymianą i o przedłużeniu.
Są też ograniczenia. Sprzedawca może odmówić naprawy, jeśli byłaby nieproporcjonalnie droga w porównaniu z wymianą, i wtedy przedłużenie nie przysługuje. Gdy naprawa się nie uda, konsument może żądać wymiany, obniżenia ceny albo zwrotu pieniędzy. W pierwszym roku nie musi udowadniać, że wada istniała przy zakupie, później sprzedawca może tego wymagać.
Serwisy mogą korzystać z Europejskiego formularza informacji o naprawie. To dobrowolny, standardowy dokument, który pozwala łatwiej zestawić kilka ofert. Serwis wydaje go bezpłatnie, a podane w nim warunki obowiązują przez 30 dni. Osobno można zapłacić za diagnostykę, jeśli bez niej nie da się ustalić usterki, ale serwis musi uprzedzić o tym z góry, a koszt można odliczyć od ceny naprawy.
Komisja buduje też Europejską platformę naprawy jako część portalu „Your Europe”, dostępną we wszystkich językach UE. Pozwoli szukać serwisów według kategorii produktu i lokalizacji, także w innym kraju. Rejestracją zajmą się państwa członkowskie, które zdecydują m.in., czy na platformie znajdą się kawiarenki naprawcze. W komunikacie z 31 lipca 2026 r. Komisja pisała o starcie w 2027 r., a na stronie poświęconej dyrektywie podaje styczeń 2028 r. Każde państwo musi ponadto wprowadzić co najmniej jedno działanie wspierające naprawę, np. bony na naprawę, kampanie informacyjne lub szkolenia.
Smartfon czy tablet z listy z załącznika II producent musi naprawić w rozsądnym czasie i za rozsądną cenę, także po upływie gwarancji prawnej i gdy usterkę spowodował użytkownik. Wybór naprawy zamiast wymiany przy sprzęcie kupionym od 31 lipca 2026 r. daje dodatkowy rok ochrony, a formularz informacji o naprawie pomaga porównać oferty serwisów. Źródło: Komisja Europejska.
5 pytań · minuta
poleca:
