Wiadomość od kolegi z roku: stoi przy kasie, karta nie działa, czy możesz szybko podesłać kod BLIK? Brzmi niewinnie, ale według CERT Polska to jeden z najprostszych sposobów, w jaki przestępcy wyciągają pieniądze dzięki przejętym kontom w komunikatorach i mediach społecznościowych. Nie muszą łamać zabezpieczeń — wystarczy im zaufanie, chęć pomocy i pośpiech. Wyjaśniamy, jak działa ten schemat i co robić, gdy przejęte zostanie Twoje konto — a na końcu możesz sprawdzić, czy rozpoznałbyś fałszywą prośbę o pomoc.
Scenariusz jest prosty. Przestępca przejmuje czyjeś konto, na przykład w komunikatorze albo w serwisie społecznościowym, i pisze do znajomych właściciela. Wiadomość brzmi znajomo: krótka, trochę nerwowa, z prośbą o pilną pomoc. W przykładzie opisanym przez CERT Polska „znajomy” twierdzi, że stoi przy kasie, a jego karta nie działa, więc prosi o kod BLIK.
Takich wiadomości oszust nie wysyła jednej. Według CERT Polska może je rozesłać do kilkunastu osób naraz, licząc na to, że ktoś zareaguje odruchowo. Kwota zwykle nie jest duża, a wyjaśnienie wydaje się wiarygodne — i właśnie to jest typowy schemat. Na tej samej zasadzie działają masowe SMS-y o dopłacie kilku złotych do paczki, w których w polu nadawcy może widnieć dowolna nazwa, np. firmy kurierskiej.
Baza wiedzy CERT Polska wymienia cztery najczęstsze przyczyny przejęcia konta w mediach społecznościowych:
Bywa też tak, że ofiara sama „wpuszcza” przestępcę. W sierpniu 2026 roku CERT Polska ostrzegał przed kampanią, w której z przejętych kont WhatsApp rozsyłano prośby o głos w rzekomym konkursie. Warunkiem głosowania miała być „weryfikacja” przez WhatsApp, a w praktyce ofiara skanowała podstawiony kod QR albo przepisywała kod weryfikacyjny — i w ten sposób parowała urządzenie oszusta ze swoim kontem.
CERT Polska radzi przede wszystkim nie działać pochopnie. Pośpiech, groźba albo „wyjątkowa okazja” to sygnał ostrzegawczy, a nie powód, żeby się spieszyć.
Prośbę trzeba potwierdzić innym kanałem. Najprościej zadzwonić do znajomego na numer zapisany w telefonie wcześniej, a nie podany w wiadomości. Jeśli nie odbiera — wstrzymaj się z płatnością. Prawdziwy przyjaciel w kłopocie zrozumie, że chcesz to sprawdzić.
Gdy już zatwierdzasz operację, czytaj komunikat w aplikacji banku: kwotę, rodzaj transakcji i dane odbiorcy. Jeśli kwota się nie zgadza albo odbiorca jest nieznany, to próba oszustwa. CERT Polska zwraca też uwagę, by upewnić się, że zatwierdzasz płatność, a nie na przykład dodanie nowego urządzenia do bankowości.
Ścieżka postępowania CERT Polska zaczyna się od szybkiej reakcji. Kolejne kroki wyglądają tak:
W komunikatorach, które pozwalają łączyć konto z kilkoma urządzeniami, kluczowe jest usunięcie w ustawieniach wszystkich dodanych urządzeń. Przy kampanii z „głosowaniem” CERT Polska podkreślał, że dopiero to odcina przestępców od konta.
Ciekawostka: CERT Polska nie może pomóc w odzyskaniu konta w serwisie społecznościowym. Procedury zależą wyłącznie od administracji danej platformy, dlatego baza wiedzy odsyła do stron pomocy poszczególnych serwisów.
Po odzyskaniu konta warto je od razu wzmocnić. Każdy serwis powinien mieć osobne hasło, niepowiązane z danymi osobowymi, a tam, gdzie się da, dobrze włączyć uwierzytelnianie wieloskładnikowe. Co jakiś czas warto też zajrzeć do listy aktywnych sesji i zakończyć te, których się nie rozpoznaje. To, czy dane logowania wyciekły, można sprawdzić w rządowym serwisie bezpiecznedane.gov.pl.
Podejrzane wiadomości i strony można zgłosić do CERT Polska przez formularz incydent.cert.pl albo w aplikacji mObywatel, w usłudze „Bezpiecznie w sieci”. Podejrzane SMS-y przekazuje się na bezpłatny numer 8080. Warto też uprzedzić znajomych, że z Twojego konta mogły wyjść fałszywe prośby.
Oszustwo „na znajomego” nie wymaga od przestępcy wielkich umiejętności — wystarczy jedno przejęte konto i kilkanaście osób, które zechcą pomóc. Prośbę o kod BLIK czy przelew zawsze potwierdzaj telefonem, czytaj, co zatwierdzasz w aplikacji banku, i nikomu nie przekazuj kodów weryfikacyjnych z komunikatora. A jeśli konto padnie ofiarą ataku: zmiana hasła, wylogowanie sesji, usunięcie obcych urządzeń i sprawdzenie poczty.
Źródło: CERT Polska (Uważaj na fałszywe prośby o szybki przelew, Przejęte konto w mediach społecznościowych, Uważaj na prośby o głosowanie od znajomych!); opracowanie własne.
5 pytań · minuta
poleca:
